Multidisciplinair regisseur - interview met ArendJan Averink
Persoonlijke verhalen zijn essentieel voor verbinding. Bij Vocal Statements vormt storytelling een belangrijk onderdeel van onze werkwijze. We creëren een omgeving waarin jongeren zich veilig en gezien voelen, zodat zij hun verhalen durven delen. Maar ook de docenten en makers binnen Vocal Statements hebben ieder hun eigen reis afgelegd om te komen waar ze nu staan.
Zo ook muziekdocent ArendJan Averink. Hij vertelt over zijn muzikale openbaring, zijn zoektocht als docent en hoe hij steeds meer de rol van multidisciplinair maker en regisseur is gaan omarmen.
Liefde voor muziek
"Eigenlijk ben ik pas op mijn vijftiende met muziek begonnen. Daarvoor was ik vooral bezig met sport. Ik zat bij een kerkgemeenschap in mijn dorp waar ik af en toe zong. Toen ik bij een andere kerk hoorde dat je daar kon drummen, ben ik eens gaan kijken. Ik ging achter een drumstel zitten en volgens mij was ik vanaf dat moment verkocht.
Mijn ouders luisterden thuis veel naar klassieke muziek zoals Bach. Later ontdekte ik artiesten als Stevie Wonder, Jamie Cullum en Michael Bublé. Daarmee ontstond ook mijn liefde voor popmuziek. Ik merkte dat ik mijn gevoel kwijt kon in muziek. Ik ging zingen, opnemen en terugluisteren. Dat groeide uit tot een echte passie. Toen die eenmaal was aangewakkerd, wist ik dat ik naar het conservatorium wilde.
Omdat ik laat met muziek was begonnen durfde ik het niet aan om zang of piano te gaan studeren en koos ik voor een brede opleiding: docent muziek. Het lesgeven bleek me wel te liggen.”
Na zijn afstuderen ging ArendJan direct aan de slag in het onderwijs en gaf hij bijna acht jaar muziekles op middelbare scholen.
Keerpunt en zelfinzicht
“Op een gegeven moment had ik voor mijn gevoel al veel gedaan van wat ik interessant en uitdagend vond als muziekdocent. Lesgeven ging me van nature makkelijk af. Maar in het schoolsysteem liep ik vast. Het spelen, leren, het beweeglijke, dynamische begon te ontbreken. Ik raakte les-moe. Ik werkte in een systeem waar ik steeds minder creatieve vrijheid voelde.
Alles wat dynamisch, uitdagend, creatief en open is: daar krijg ik energie van. Alles wat routineus, voorspelbaar en dichtgetimmerd is - daar ga ik minder goed op.”
Die zoektocht uitte zich uiteindelijk ook lichamelijk, vertelt ArendJan: “Ik was er al snel achter dat het voor mij van levensbelang is om dingen te doen die me uitdagen, anders loop ik helemaal leeg op mijn werk. Ik heb zelfs een periode fysieke klachten gehad omdat ik stress kreeg van dingen doen die niet pasten, waar ik niet op aanga. Ik neem die inzichten nu ook mee in hoe ik tegenwoordig lesgeef en docenten opleid en begeleid.”
Multidisciplinair regisseur
ArendJan besloot toen zijn baan in het voortgezet onderwijs op te zeggen. "Eigenlijk wilde ik het onderwijs helemaal verlaten. Maar collega Carmen Hovestad tipte me over Vocal Statements. Ik liet me overhalen om een jongeren expositie te bezoeken en een workshop mee te maken. Ik was meteen verkocht."
Vooral de mensgerichte benadering sprak hem aan: “Ik vind veel invalshoeken in de Vocal State of Mind interessant. Hoe laat je jezelf als docent zien? Hoe creëer je openheid en veiligheid in een groep? Hoe zorg je voor echte verbinding met jongeren?”
Die manier van werken bleek precies te zijn waar hij naar op zoek was: "Dat sprak me veel meer aan dan het draaien van een degelijke les binnen een vastomlijnd schoolsysteem. Ik werk nu veel meer met verschillende kunstvormen: muziek, beeldende kunst, theater, beweging en multimedia. Ik ben meer maker geworden. Tegenwoordig voel ik me vaker een multidisciplinair regisseur dan een docent.
Mijn kracht ligt in het combineren van overzicht en regie met openheid en gevoeligheid. Ik observeer wat er gebeurt in een groep, voel wat er in het moment speelt en kan daar goed op inspelen."
Verbinden in chaos
Juist in uitdagende situaties ervaart ArendJan hoe belangrijk echte verbinding is.
"En eerlijk: dat is soms een hele uitdaging, het lukt me niet altijd. Het werken bij Vocal Statements heeft me echt uitgedaagd op dit vlak.
Ik had ooit een leerling die voortdurend dwarslag en provoceerde. Het was een periode waarin er veel speelde binnen de school. Op een dag zei ze tegen mij: 'Meester, u bent een soldaat.'
Ik vroeg: 'Hoe bedoel je?' Ze zei: 'Je bent eigenlijk wel lief en aardig.' Toen dacht ik: ondanks alles had ik dus wel een connectie met deze leerling kunnen leggen. Dat je in zo'n situatie toch een band kunt opbouwen, dat vind ik waardevol."
Ook een andere ervaring staat hem nog helder voor de geest: “Ook had ik ooit een pittige groep waarvan ik me echt afvroeg: hoe ga ik dit doen, hoe ga ik met dit gedrag om? Ik ben op een dag in het midden van de klas gaan zitten en heb het gesprek geopend.
Ik zei: “Dit is niet MIJN les, maar ONZE les, dus hoe gaan we dit doen?" Ik vertelde dat we het er net zo lang over zouden hebben als nodig was en dat ik wilde dat we aan het einde van de les samen een plan hadden. Iedereen kreeg de ruimte om iets te zeggen.
Langzaam kwam het gesprek op gang. Leerlingen gingen met elkaar in gesprek over wat zij belangrijk vonden en hoe zij wilden samenwerken. Vanaf dat moment voelde de groep veiliger, was de onderlinge band sterker en konden we echt verder. Dat voelde als een overwinning."
Volgens ArendJan heeft de werkwijze en mindset van Vocal Statements daar sterk aan bijgedragen. Ik heb geleerd om meer in het moment te zijn. Om beter te luisteren naar wat een groep nodig heeft, meer samen te werken met de groep en van daaruit samen te creëren, in plaats van iets op te leggen."
Community-gedragen
Voor de toekomst ziet ArendJan kansen om jongeren nog meer eigenaarschap te geven.
“Ik zou het heel mooi vinden als we met Vocal Statements in staat zouden zijn om het eigenaarschap nog meer bij de jongeren neer te leggen. Maar ook meer hun omgeving sterker te kunnen betrekken: ouders, verzorgers en de gemeenschap om hen heen. Dat blijft nog een uitdaging.
Het zou ook mooi zijn als projecten nog échter en betekenisvoller worden: écht werken vanuit wat er leeft in bij jongeren en in hun omgeving en van daaruit creëren. En dat ons werk op den duur meer community-gedragen zou zijn. Dat is nog weleens een uitdaging, want je werkt toch binnen een school en je moet schipperen tussen structuren, verwachtingen, beperkte tijd en het gevoel dat er een goed eindresultaat moet komen.
Ook hebben we nu nog te maken met bepaalde kaders, zoals privacywetgeving, culturele verschillen en het feit dat niet iedereen zichtbaar wil zijn of wil deelnemen. Toch zou het prachtig zijn als we ouders en omgeving meer kunnen laten zien hoe verbindend en waardevol onze projecten zijn."
Begrip voor elkaars perspectieven
Daarnaast ziet hij kansen om meer aandacht te hebben voor verschillende culturele perspectieven: "Wij kijken vaak vanuit een westers perspectief en vanuit westerse idealen. Terwijl we werken met jongeren en families die soms heel andere waarden en ervaringen hebben.
Het is niet vanzelfsprekend dat iedereen zichzelf individueel wil uiten of persoonlijk naar voren wil treden. Dat moeten we ook niet opleggen. Ik denk dat we ook meer moeten inzetten op uitwisseling: begrip voor elkaars perspectieven en nieuwsgierigheid naar wat voor de ander belangrijk is. Leer ons iets over jullie wereld. Dan kunnen we veel meer voor elkaar betekenen."
Wat inspireert ArendJan?
Muziekgenres
Ik hoorde thuis heel veel Bach en klassieke muziek. Wilde ooit Michael Bublé worden. Ik ga goed op eighties muziek, soul, jazz, maar ook indie pop.
Kippenvel-nummer
Vrij onbekend, maar 'Close to you' van Michael Prins. Heel intiem nummer.
Laatste vette album
Big Talk van Couch. Mainstream funky, maar heel lekker.
Mooiste concert / theatervoorstelling / expo
Ooit een geweldig concert van The Paper Kites in Tivoli gezien. Maar ik ga ook heel graag naar het van Gogh museum. Er zit iets melancholisch in de schilderijen en het leven van Vincent van Gogh, dat spreekt me erg aan.
