Durven en laten durven: InHolland deed onderzoek naar effect van Vocal Statements
Veel leerlingen in het praktijkonderwijs groeien op met minder zelfvertrouwen, mede door eerdere schoolervaringen en maatschappelijke beeldvorming.
Hogeschool InHolland verkent middels een recent onderzoek, gedaan op Kranenburg Praktijkonderwijs Utrecht, hoe kunsteducatie, zoals met Vocal Statements, kan bijdragen aan het versterken van hun zelfvertrouwen. Hieronder de highlights uit het onderzoek.
Wat is zelfvertrouwen eigenlijk in deze context?
Zelfvertrouwen wordt gezien als het geloof in je eigen kunnen: het gevoel dat je een taak aankunt en iets tot een goed einde kunt brengen. Dat geloof is essentieel voor motivatie, welzijn én schoolprestaties.
Wat leerlingen ervaren: Intern vs sociaal vertrouwen
Veel leerlingen ervaren hun zelfvertrouwen als kwetsbaar. Ze weten soms wel dat ze iets kunnen, maar durven het niet te laten zien in de klas. Vooral optreden of spreken voor de groep voelt als een hoge drempel. Zodra de sociale druk toeneemt, neemt het zelfvertrouwen vaak af. En intern vertrouwen staat niet altijd aan sociaal vertrouwen.
Opvallend is het verschil tussen:
• vertrouwen in jezelf (bijv. thuis zingen)
• en durven in een groep
Wat Vocal Statements anders maakt
Leerlingen merkten op dat dit patroon te doorbreken is. In de Vocal Statements-lessen voelde een aantal zich juist gesterkt door elkaar. Een leerling stelde voor:
Daarmee bedoelde de leerling dat klasgenoten elkaar moeten oppeppen in plaats van afkraken.
Leerlingen ervaren de lessen als anders dan regulier onderwijs: er is ruimte voor creativiteit, eigen inbreng en muziek die bij hen past. Dit vergroot hun betrokkenheid en gevoel van eigenaarschap.
Tijdsbesef en structuur bieden in de les
Wat werkt in de klas? Zelfvertrouwen groeit niet vanzelf. Het gebeurt wanneer:
• een veilige sfeer wordt gecreëerd en jongeren zich veilig voelen
• fouten maken oké is
• uitlachen niet wordt getolereerd
• succes wordt ervaren
• jongeren gezien worden
In zo’n omgeving durven leerlingen daadwerkelijk stappen te zetten en in de juiste setting gebeurt dit:
🎤 Kleine successen zorgen voor groot effect
Stap voor stap durven:
• eerst in kleine groepjes
• dan pas voor de klas
🎤 Zelfvertrouwen bouw je, niet forceer je
Eigenaarschap zorgt voor meer lef
• eigen muziek
• eigen verhaal
🎤 “Dan laat ik echt zien wie ik ben.”
De rol van de docent
De kunstvakdocent speelt een sleutelrol door:
• succeservaringen stap voor stap op te bouwen
• positieve feedback te geven
• groei zichtbaar te maken
• blijven motiveren (ook zonder direct succes)
Zelfs kleine successen kunnen een groot effect hebben op het zelfbeeld en de docent is de katalysator hiervan
Wat ook bepalend is: zelfvertrouwen wordt niet alleen in de les gevormd.
Factoren die het beïnvloeden / afremmen zijn o.a.:
• eerdere negatieve schoolervaringen
• lage verwachtingen vanuit de omgeving
• stigma rondom praktijkonderwijs
• groepsdruk en onveilige groepsdynamiek
• angst voor oordeel
De conclusie
Vocal Statements kan het zelfvertrouwen van PRO-leerlingen versterken, mits:
🎨 creatieve expressie samenkomt met een veilige en ondersteunende leeromgeving.
🧩 docent en mentor samenwerken
🏆 leerlingen succes mogen ervaren
Wanneer leerlingen succes ervaren en zich gezien voelen, ontstaat er iets essentieels:
💡 het besef dat ze iets kunnen
💡 en dat hun stem ertoe doet
🛠️ Dan gebeurt het echte werk: Leerlingen ontdekken dat hun stem ertoe doet.
Download hier het volledige rapport
Met grote dank aan:
Somya Bouzaggou, MSc, Dr. Machteld de Jong, Dr. Rick Wolff van het Lectoraat Diversiteitsvraagstukken, Hogeschool Inholland en Kranenburg Praktijkonderwijs.